Water & sanitatie

In veel ontwikkelingslanden hebben nogal wat inwoners geen verbeterde en regelmatige toegang tot drinkbaar water. Een vaststelling die nog schokkender is op het platteland.

Drinkwatervoorziening en sanitatie

Ook al is er grote vooruitgang geboekt om de Milleniumontwikkelingsdoelstellingen te halen tegen 2015, er blijven enorme uitdagingen bestaan: volgens het laatste rapport van de Verenigde Naties heeft in 2012 minstens 11 % van de wereldbevolking – dit zijn 783 miljoen mensen – nog steeds geen toegang tot drinkwater, en een derde – 2,5 miljard - heeft geen sanitaire voorzieningen. De wereldgemiddelden verbergen de grote verschillen tussen regio's en landen, en ook binnen éénzelfde land. Meer dan 40 % van de wereldbevolking die geen toegang heeft tot drinkwater woont in sub-Saharaans Afrika.

VN-Secretaris-Generaal Ban-Ki Moon verklaarde bijgevolg "dat de volgende stap eruit moet bestaan te mikken op zij die het moeilijkst te bereiken zijn, namelijk de armsten en de meest achtergestelden. De Algemene Vergadering heeft erkend dat de toegang tot drinkwater en sanitatie een grondrecht is. Dat betekent dat we erover moeten waken dat iedereen er toegang tot heeft."

Zo zullen er na de Milleniumontwikkelingsdoelstellingen in 2015 gezamenlijke inspanningen moeten komen en zal er moeten voorzien worden in voldoende middelen om nieuwe doelstellingen te halen inzake universele toegang tot water en sanitatie. In dat opzicht is het dus belangrijk zich zowel te focussen op een efficiënt beheer van de bestaande infrastructuur om de voorzieningen te onderhouden als op de oprichting van nieuwe infrastructuur.

De Belgische ontwikkelingssamenwerking komt al meer dan tien jaar actief tussen in Marokko, Senegal en Vietnam, landen waar water en sanitatie prioritaire sectoren vormen van de bilaterale samenwerking. In deze drie landen houdt de nieuwe programmabenadering volgende elementen in: hulp bij het versterken van het institutionele kader, bouwen van infrastructuur en capaciteitsontwikkeling van de actoren. Bovendien bevoorrecht de transversale aanpak volgens nationale prioriteiten een aanpak van geïntegreerd beheer van watervoorraden, dankzij de afstemming op klimaatverandering en leefmilieu, landbouw, stadsplanning, drinkwatervoorziening en sanitatie.

Verder worden meer dan een miljoen mensen die in erbarmelijke omstandigheden leven vandaag op een duurzame manier bediend door buurtnetwerken in Tanzania, DRC en Rwanda. Deze door BTC en zijn partners uitgevoerde netwerken, gefinancierd met Belgische middelen alsook van derden (EU, DFID en AFD) vormen een reproduceerbaar model voor watervoorziening voor de mensen in de dichtbevolkte randstedelijke gebieden van sub-Saharaans Afrika.

Op het platteland voorzien de door BTC uitgevoerde waterprojecten in Niger en Mozambique de dorpsbevolking van drinkbaar water dankzij putten en boorgaten uitgerust met een handpomp of dankzij kleine bemalingssystemen.

In alle projecten schenkt BTC bijzondere aandacht aan het garanderen van de kwaliteit en de duurzaamheid van de watervoorziening door te waken over

  • de degelijkheid van het technische ontwerp van de installaties,
  • good governance in de planning en het beheer van de infrastructuur,
  • de financieringsvoorwaarden voor de exploitatie en het onderhoud van de installaties via het verkoopstarief.

Geïntegreerd beheer van watervoorraden

Het Geïntegreerd Beheer van Watervoorraden (Integrated Water Resources Management, IWRM) is een proces dat de coördinatie van de exploitatie en het beheer van water, gronden en bijbehorende faciliteiten bevordert. Het beoogt het economisch en sociaal welzijn dat eruit voortvloeit op een eerlijke wijze te maximaliseren, zonder daarbij de duurzaamheid van de vitale ecosystemen in het gedrang te brengen (Global Water Partnership, 2000).

IWRM houdt zich bezig met stroomgebieden, over de lands- of administratieve grenzen heen. IWRM helpt instellingen op te richten die de dialoog en de hoogst noodzakelijke bemiddeling verzekeren tussen de waterbeheerders en andere actoren in het stroomgebied. Het maakt daarvoor gebruik van technische hulpmiddelen (meetnetwerk, gegevensbanken) die hoogst noodzakelijk zijn voor de kennis van de voorraden, alsook van besluitvormingsondersteunende middelen, meer bepaald voor de planning van de acties die uitgevoerd moeten worden in het gebied.

Voor de partnerlanden van de Belgische ontwikkelingssamenwerking, is de toepassing van de IWRM-principes gebaseerd op de recente vooruitgang inzake waterbeleid, wetgeving en reglementering.

In dit kader komt BTC vooral tussen bij de partners om de institutionele rol te helpen versterken en om beheersinstrumenten op te zetten:

  • Vietnam:
    • steun aan het Ministerie van Leefmilieu voor de ontwikkeling van een nationale IWRM-strategie en de uitvoering ervan in 7 pilootprovincies;
    • ontwikkeling van de aanpassingscapaciteit aan de klimaatverandering via stadsplanning en waterbeheer in de provincies Ninh Thuan, Binh Thuan en Ha Tinh.
  • Senegal: versterking van het institutioneel kader en van de bepalingen inzake verbetering en opvolging van de waterkwaliteit.
  • Marokko: steun bij het plaatsen van het informatiesysteem ter opvolging van de watervoorraden in drie waterbassinagentschappen in Souss-Massa-Drâa, Loukkos en Moulouya.
  • Algerije: steun bij de uitwerking van een beheersplan voor de watervoorraden van het hydrografisch kustbekken van Algiers.