Water & sanitatie
In veel ontwikkelingslanden hebben nogal wat inwoners geen verbeterde en regelmatige toegang tot drinkbaar water. Een vaststelling die nog schokkender is op het platteland.
In de ontwikkelingslanden heeft ongeveer 76 % van de plattelandsbevolking en 94 % van de stedelijke bevolking toegang tot drinkwater. De ongelijkheden springen nog meer in het oog op het vlak van sanitatie. Zo heeft slechts 39% van de plattelandsbewoners toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen tegenover 71% van de stadsbewoners. Subsaharaans Afrika is daarbij de slechtste leerling, met een toegang tot drinkwater van 58 % en tot sanitaire voorzieningen van 31%.
De gevolgen zijn tekenend, aangezien de toegang tot water en sanitaire voorzieningen in nauw verband staat met de strijd tegen armoede en met levenskwaliteit in het algemeen. De toegang tot water en sanitatie heeft immers een enorme impact op de levenskwaliteit: het vermindert het risico op ziekten, en de toegang tot water vermindert de werkdruk, vooral voor vrouwen en kinderen die vaak belast zijn met het water halen. De internationale gemeenschap heeft zich ertoe verbonden om tegen 2015 het percentage mensen zonder toegang tot veilig drinkwater en sanitaire basisvoorzieningen te halveren (7e MOD).
Watervoorziening en kleinschalige sanitatie en BTC
Water en sanitatie in de Belgische ontwikkelingssamenwerking betreft (drink)watervoorziening, rioleringen en afvalwaterzuivering, de bouw van toiletten, afvalbeheer, baggerwerk, integraal waterbeheer, sensibilisering inzake hygiëne, opleiding van actoren in de sector en institutionele ondersteuning.
De Belgische ontwikkelingssamenwerking beschikt over veel ervaring op het vlak van water, meer bepaald in Marokko en Senegal, waar ze reeds decennialang actief is in de sector. De Belgische steun richt zich vooral naar het platteland en naar de stadsrand met semi-stedelijk of semi-landelijk karakter.
Het merendeel van de BTC-interventies wordt gefinancierd door België, maar ook andere donoren doen een beroep op BTC voor de uitvoering van waterprojecten. Zo zijn bijvoorbeeld de waterprogramma’s in Rwanda, DR Congo en Tanzania gecofinancierd door België en EuropeAid (ACP-EU Water Facility). Het programma in DR Congo geniet ook financiering van DFID en AFD.
De belangrijkste uitdaging
Om de toegang tot drinkwater te verbeteren, bestaat de voornaamste uitdaging erin de waterdiensten duurzaam te maken. Voorzieningen installeren is relatief eenvoudig, waterdiensten garanderen op lange termijn blijft moeilijk, vooral op het platteland of in de stedelijke rand, waar basisdiensten moeilijker te organiseren zijn en vaak ook duurder uitvallen.
Duurzaamheid waarborgen, vergt een optimale organisatie van alle betrokken spelers. Meestal is er bijzondere vorming voorzien voor de beheerders van de waterpunten. Maar de oplossingen moeten ook afgestemd zijn op de behoeften en capaciteiten van de gebruikers – mannen en vrouwen – en die gebruikers moeten gesensibiliseerd worden inzake hygiëne en de drinkwaterprijs. De voortdurende zoektocht naar aan de context aangepaste oplossingen, in combinatie met de menselijke kant, capaciteitsopbouw, de institutionele dialoog en milieubescherming maakt van de drinkwatertoevoer een complexe sector in constante evolutie. Het reikt veel verder dan eenvoudigweg boorputten en buizen installeren.
Casestudy's
Betere sanitatie voor een gezond leefmilieu
België en de Europese Commissie financieren een programma voor drinkwatervoorziening en sanitatie in de zuidelijke provincie van Rwanda. Het programma knapt oude drinkwaternetwerken op en legt er nieuwe aan, én het bouwt ook meer dan 1.000 ecologische latrines in 80 scholen voor meer dan 70.000 leerlingen.
Onmisbare spelers in de watersector
Als je het hebt over water in Senegal kan je niet om de Verenigingen van waterputgebruikers (Associations des Usagers des Forages/ASUFOR) heen. Zij bepalen in deze sector het beleid. Op het platteland beheren deze ASUFORs de winning en de verdeling van water, evenals het onderhoud van de installaties en de uitrusting. Hoewel vrouwen de belangrijkste gebruikers zijn, wegen zij weinig door in de beleidsorganen. We laten het woord aan Ami Colle Mbodj, voorzitster van de ASUFOR van Ouadiour in Fatick.
Teka Maji, gemeenschapsbedrijf voor drinkwater in Dar es Salaam
De Tanzaniaanse stad Dar es Salaam is een van de snelst groeiende steden in Afrika. Maar de water- en sanitaire voorzieningen hinken achterop. Het Community Water Supply and Sanitation project, gefinancierd door Tanzania, België en de Europese Unie, legt drinkwaterleidingen en sanitaire voorzieningen aan in de sloppenwijken.
Méér dan alleen maar een brug...
Léocadie Sognon en Eugène Koukou zijn buren. Ze wonen in Natitingou, in het noorden van Benin, in een wijk die door een rivier is ingesloten. Vóór 2010 kon je deze wijk alleen bereiken via een voetgangersbrug. Bij hoogwater was het te gevaarlijk om de brug te gebruiken. Op zo’n momenten konden de bewoners hun wijk niet uit en hadden ze geen toegang tot markten, scholen, winkels, ziekenhuis, stadhuis…
Stromend water in Kampala
Hajati Aisha Kyakuwa is 40 en heeft vijf kinderen. Ze woont in het Katwe I-district in Kampala, een sloppenwijk in de Oegandese hoofdstad. Er zijn veel problemen in die sloppenwijken, een ervan is dat ze regelmatig overstroomd worden na zware regenval.
Geef mij maar prepaid water !
Het Kampala Integrated Environmental Planning and Management Project (KIEMP) wil de levensomstandigheden van de bewoners in de sloppenwijken van Kampala verbeteren. Een heel belangrijk aspect is de toegang tot betaalbaar zuiver water. De oplossing die het project heeft overgenomen van een andere ontwikkelingsorganisatie, is geniaal in al haar eenvoud: een prepaid watermeter.
Lud'eco: een gezelschapsspel voor betere hygiëne en een beter milieu
LUD'ECO ! is een nieuw instrument om te sensibiliseren en acties te stimuleren ter bescherming van het milieu en de ecosystemen, maar ook ter verbetering van de hygiënepraktijken van jongeren, en onrechtstreeks hun naasten… LUD'ECO ! wordt vanaf januari 2011 verdeeld in de interventiezone van het project en aan de andere waters van Zuid-Benin.
Bestrating en sanering in Bujumbura
Sinds hun straten geplaveid zijn, zijn de inwoners van twee centrumwijken van de Burundese hoofdstad Bujumbura niet alleen getuige van de transformatie van hun leefomgeving en hun levenskwaliteit. Ze dragen er zelf ook actief toe bij.
Sanering Kinshasa
Wie van Kinshasa houdt, weet dat de stad die vroeger “Kin la belle” werd genoemd zo vuil is geworden dat ze haar bijnaam “Kin la poubelle” wel waard is. Toch is het indrukwekkend om te zien hoe de openbare diensten zich inspannen om deze stad schoon te maken en haar terug enige waardigheid te geven.
Van open riool tot groene zone
Mensen moeten de kans krijgen om zelf hun levensomstandigheden te verbeteren. Dat is de beste garantie voor succes op lange termijn. In Vietnam is dat aardig aan het lukken.
