Rwanda: Armoede van onderuit bestrijden

Kabarame kon het niet geloven. Hij had altijd geloofd dat je lot al van bij je geboorte vastlag. ‘Je wordt arm geboren en arm ga je ook dood’ bleef een stemmetje hem toefluisteren. Omdat hij geen land bezat en geen opleiding had, werkte hij met zijn karretje als bagagedrager in het plaatselijke handelscentrum. Elke dag verdiende hij tussen 200 en 500 Rwandese frank (70 eurocent) afhankelijk van hoeveel geluk hij had.

Je bent arm maar we weten allemaal dat je een betrouwbare en hardwerkende man bent. Als we jou een kleine lening geven, zal je de levensstandaard van je gezin kunnen verbeteren en we twijfelen er niet aan dat je ons zal kunnen terugbetalen’ werd hem door een lid van het Ubudehe comité in zijn dorp verteld. Voor Kabarame klonk dat gewoon te mooi om waar te zijn. Het werd echter een keerpunt in zijn leven.

In 2006 begon Rwanda met de implementatie van de tweede fase van zijn decentralisatiebeleid. Daarbij kregen lokale overheden de bevoegdheid om plaatselijke ontwikkeling te stimuleren met toegenomen deelname van burgers in armoedebestrijdinginitiatieven. Daartoe deed de overheid een beroep op het traditionele concept van Ubudehe om de deelname aan en de toe-eigening van het ontwikkelingsproces door de plaatselijke overheden en begunstigde bevolking te helpen verankeren.

Ubudehe is een traditioneel gebruik van collectieve actie om gemeenschapsproblemen op te lossen en het werd door de Rwandese overheid aangenomen als een benadering om armoede te bestrijden. Leden van de plaatselijke gemeenschap identificeren zelf de ontwikkelingsvraagstukken en beslissen over prioritaire acties om armoede in hun omgeving te bestrijden. De plaatselijke overheid faciliteert het proces, beantwoordt aan de vraag van de gemeenschappen en levert technische ondersteuning bij de implementatie van de geselecteerde initiatieven.

Ter ondersteuning van het Ubudehe programma, en binnen het kader van het project ter ondersteuning van lokale ontwikkeling van het Gakenke district (PADL), financierde de Belgische ontwikkelingssamenwerking kleine inkomstengenererende projecten voor meer dan 5000 kwetsbare gezinnen. Dit vertegenwoordigt 8 procent van de gezinnen in het district; ofwel negen gezinnen per dorp voor de 617 dorpen van het Gakenke district van de Noordelijke Provincie. De hoofddoelstelling van het PADL, dat in 2005 gelanceerd werd, is het ondersteunen van institutionele capaciteitsontwikkeling in het Gakenke district, vertrekkend vanuit de principes van goed bestuur evenals de implementatie van initiatieven die armoede bestrijden en de kwetsbaarheid van gezinnen voor terugkerende voedselonzekerheid verminderen.

Voor de Belgische ontwikkelingssamenwerking is het gemakkelijk om met behulp van Ubudehe lokale gemeenschappen te ondersteunen in de bestrijding van armoede. Het programma verleent technische ondersteuning aan kwetsbare leden bij de voorbereiding van projecten en financiering en verzekert de follow-up van de implementatie voor geselecteerde initiatieven.

Kwestsbare gezinnen zoals die van Kabarame kunnen met behulp van een dorpsfacilitator een lening aanvragen voor kleine inkomstengenererende projecten. Als wederdienst moet de begunstigde de winst aan de volgende persoon op de wachtlijst doorgeven. Dankzij de 50.000 Rwandese franken die Kabarame kreeg, gaat zijn gezin nu een hoopvolle toekomst tegemoet.

Met de eerste som geld kocht ik een varkentje, die de eerste keer al 10 biggetjes kreeg. Ik gaf er een paar aan de buren en verkocht de rest. Ik kocht een lap grond ter waarde van 30.000 frank. Bij de vijfde ronde verkocht ik biggetjes en gebruikte ik mijn spaargeld om een koe te kopen. Nu ben ik eigenaar van een kleine winkel die per dag 5,000 frank winst maakt. Ik heb een huis gebouwd en mijn kinderen gaan naar school, ik betaal het jaarlijkse familielidgeld voor de gemeenschappelijke gezondheidsverzekering. Kortom, mijn leven is nu veel beter’, vertelt Kabarame.

Het verhaal van Kabarame is zeker hoopgevend gezien de moeilijke levensomstandigheden op het platteland waar volgens statistieken van IFAD in 2006 60% van de bevolking in armoede leefde.