Goed gerookte vis moet meer opbrengen | Congo
Aan het Kibakabaka-meer, bij de Zambische grens, verwerken de vissers hun visserijproducten nog met primitieve technieken. Daardoor blijft de vis slechts beperkt houdbaar, hoogstens een maand, en vallen de verschroeide vissen in stukken uiteen tijdens het transport naar de grote markten. Resultaat: een erg lage verkoopprijs in Kibakabaka waardoor de vissers niet genoeg verdienen om hun familie te onderhouden.
In juni 2010 bood het PRODEPAAK-project vijf vissers van Kibakabaka de mogelijkheid om deel te nemen aan een vorming ‘vis roken’ in Jacaranda. Doelstelling: ze de nodige instrumenten aanreiken om het visserijproduct op te waarderen.
In Kibakabaka stellen vissers uit de omgeving hun voorlopige kamp op aan de oevers van het meer. Ze ontmoeten er ook inwoners van Lubumbashi die er zich uitsluitend tijdens het visseizoen vestigen. 'Tien jaar terug ben ik vertrokken uit Lubumbashi om het land te bewerken in de streek van Kibakabaka. Ik ging maïs verbouwen. Onderweg ben ik op het meer gestoten en sindsdien ga ik er elk jaar vissen.’
André Lunda is vandaag één van de “vissers van Kibakabaka”. Reeds meer dan 25 jaar verwerkt André zijn vis op dezelfde manier. 'Ik maak een kleine inkeping ter hoogte van de buik en haal de ingewanden eruit. Gewoonlijk rook ik de vis gedurende een uur. Ik leg daarvoor een rooster over een gat waarin ik hout stook.'
Met deze methode gaat er heel wat verloren: de vis raakt verschroeid, na enkele weken dus ongeschikt voor consumptie, en het vel scheurt tijdens het transport. Toch is André niet de enige die deze snelle maar weinig productieve methode gebruikt. Bij gebrek aan informatie passen de mensen uit de streek deze methode toe, net als de inwoners van Lubumbashi die in Kibakabaka kilo’s verse vis komen kopen en die ter plaatse roken om het transport te vergemakkelijken. 'Ik ben opgegroeid in het vissersmilieu. Ik gebruik dezelfde methodes als de dorpsouderen. Ik verkoop mijn vis onmiddellijk aan de dorpsbewoners (rauwe vis) of aan de mensen die ze in Kibakabaka komen halen (gerookte vis). Ik verdien maandelijks gemiddeld 30.000 Congolese frank (+/- 34 $)', vertelt Kabwe Kimbala. Door slechte rookomstandigheden wordt een lot van 10 gerookte vissen in Kibakabaka aan 1000 Congolese frank verkocht. Voor hetzelfde lot vragen tussenhandelaren op de markten in Lubumbashi 2500 à 4500 Congolese frank (afhankelijk van de kwaliteit van het roken). Een groot – en ongekend – verlies voor de vissers van Kibakabaka. De oplossing: ze een geschikte techniek aanleren waarmee ze gerookte vis van kwaliteit kunnen produceren.
Zodoende hebben de vijf vissers een driedaagse vorming van PRODEPAAK gevolgd over het roken in Chorkor-ovens. Aan de zijde van andere stagiaires hebben ze de vijvers laten leeglopen en de Tilapias gegromd, ontschubd, schoongemaakt, gepekeld, gedroogd en uiteindelijk gerookt. Het roken, volgens de ‘PRODEPAAK’-methode heeft 24 uur in beslag genomen. 'Het is een gemakkelijke methode. Ik zal ze toepassen zodra ik terug ben. De vis smaakt lekker, een beetje zout. De huid scheurt niet. De vis zal gemakkelijk te transporteren zijn', zegt Kabwe Kimbala. 'Een perfect schoongemaakte, in een Chorkor-oven gerookte vis zal nog eetbaar zijn na 6 maand!'
Deze vorming biedt André Lunda nieuwe perspectieven. 'Nu zullen we zelf aan marketing doen. We kunnen naar de winkels in Lubumbashi gaan en er onze vis tonen. Of we openen een toonbank met à la PRODEPAAK gerookte vis.' Ook Kabwe Kimbala is heel enthousiast. 'Wanneer we de vis zo roken, is er minder afval. En we gaan meer geld verdienen. We worden zelfs miljonair!.'
Bij hun terugkeer naar Kibakabaka werden de vijf mannen door de hele gemeenschap met veel enthousiasme onthaald. Zij zullen op hun beurt die nieuwe kennis doorgeven aan hun collega’s. 'We hebben besloten een nieuwe vissersvereniging op te richten die zal luisteren naar de naam PRODEPAAK.'
