Betere sanitatie voor een gezond leefmilieu
België en de Europese Commissie financieren een programma voor drinkwatervoorziening en sanitatie in de zuidelijke provincie van Rwanda. Het programma knapt oude drinkwaternetwerken op en legt er nieuwe aan, én het bouwt ook meer dan 1.000 ecologische latrines in 80 scholen voor meer dan 70.000 leerlingen.
Runyinya is een typisch plattelandsdorp in het zuiden van Rwanda. De plaatselijke basisschool bruist van het leven: dagelijks stromen er meer dan 1.000 leerlingen uit het dorp en de wijde omgeving samen. In de klaslokalen volgen nette meisjes en jongens in donkerblauwe of kaki uniformen en schoenen aandachtig de lessen van hun toegewijde leraren. Andere leerlingen springen en rennen rond op het speelplein.
Opknapbeurt
De school, gebouwd eind jaren ‘50, had geleden onder de tand des tijds en werd recentelijk opgeknapt met een nieuw likje verf en de nodige herstellingen. Er slingert geen afval rond.
De schone schoolomgeving kreeg een extra impuls door het installeren van ecologische latrines. In 2009 steunde BTC het Rwandees Ministerie van Infrastructuur om in sommige scholen latrines te installeren en zo aangepaste sanitaire voorzieningen te promoten voor een betere gezondheid en een schoner milieu.
Zowel de leraren als de leerlingen moesten hun gewoontes ingrijpend veranderen om deze latrines te gebruiken. “Voor sommigen onder ons waren zulke latrines nieuw. We moesten zelf eerst vertrouwd raken met het concept van ecologische latrines eer we het aan de kinderen konden uitleggen”, zegt Félicitée Mukagahima, hoofdlerares in Runyinya.
In tegenstelling tot putlatrines, worden bij ecologische toiletten urine en uitwerpselen gescheiden en naar verschillende compartimenten geloodst. Om ontbinding, stank en vliegen te voorkomen, wordt er regelmatig as over de uitwerpselen gestrooid, waardoor ze ook sneller hard worden. “Vroeger werd de school geplaagd door stank en vliegen, vooral wanneer de latrines vol raakten. In dergelijke omstandigheden was het moeilijk om de kinderen hygiëne bij te brengen,” herinnert de hoofdlerares zich. Elk latrineblok is uitgerust met een systeem om na het gebruik de handen te wassen.
Ecologische latrines: meer dan sanitatie
Mukagahima is optimistisch over de voordelen van waterloze latrines: ze verbeteren de hygiëne en sanitatie aanzienlijk, en bieden bovendien een nieuwe kans op meer inkomsten voor de school. Elke latrine heeft twee aparte compartimenten: een voor uitwerpselen en een voor urine. Wanneer de recipiënten met uitwerpselen vol raken, legt men de inhoud ervan te drogen in speciaal hiertoe voorziene ruimten. In de compartimenten voor urine wordt een container geplaatst. Zowel de uitwerpselen als de urine worden als meststof in de schooltuinen gebruikt.
Sensibilisering
“Vorig seizoen gebruikten we urine op een aardappelveldje en we oogstten dubbel zo veel als op het veldje met de gebruikelijke meststof”, bevestigt Mukagahima. Het programma maakte de leraren en andere werknemers erop attent hoe ze deze nieuwe meststoffen veilig kunnen gebruiken.
“Sommige mensen uit de omgeving van de school komen ons vragen hoe ze deze meststoffen moeten gebruiken. Afval wordt niet langer louter als vuil beschouwd maar als landbouwinput om de opbrengsten te vergroten. Ons gedrag is aan het veranderen”, concludeert de hoofdlerares zelfzeker.
Feiten en cijfers
- Het programma voor water en sanitatie (PEPAPS: 2007 - 2013) wordt gecofinancierd door België, de Europese Commissie en Rwanda. Het totale budget bedraagt 23,5 miljoen euro.
- Het programma knapt oude waternetwerken op en bouwt er nieuwe, goed voor meer dan 500 km. Ongeveer 300.000 plattelandsbewoners in de zuidelijke provincie zullen toegang hebben tot drinkwater binnen een straal van 500 m rond hun woning.
- Er worden meer dan 1.000 ecologische latrines gebouwd in 80 scholen voor meer dan 70.000 leerlingen.
- Het programma gaat partnerships aan met andere actoren in een pilootproject voor ecologische latrines voor huishoudens in plattelandsgebieden. Het mikt op 250 gezinnen uit de kwetsbaarste groepen (bejaarden, alleenstaande ouders, enz.). Binnen het kader van dit project wordt enkel urine verzameld als meststof.
- Het programma verzorgt informatie- en opvoedingscampagnes over het juiste gebruik van water en over hygiëne via radio-uitzendingen en toneelstukken in lokale gemeenschappen en scholen.
